Stratejik Planlama ve Yönetim Rehberi
Yazar: Sabri Deniz
Çoğu kurumda strateji vardır; eksik olan, stratejinin sahadaki ekibin bu hafta ne yapacağıyla kurduğu bağdır.
Stratejik Planlama Nedir?
Stratejik planlama, kurumun orta ve uzun vadede nereye gitmek istediğini, bu yolda hangi seçimleri yapacağını ve kaynaklarını nasıl dağıtacağını belirleme sürecidir.
Stratejinin özü seçimdir. Her şeyi yapmayı öngören bir plan strateji değil, dilek listesidir. İyi bir strateji neyi yapmayacağınızı da net biçimde söyler.
Planlama Süreci
- 01Mevcut durum analiziiç yetkinlikler ve dış çevre; SWOT ve pazar değerlendirmesi.
- 02Stratejik yönvizyon, hedef pazar ve rekabet konumu.
- 03Stratejik hedefler3–5 yıllık ölçülebilir hedefler.
- 04Yıllık önceliklerbu yıl odaklanılacak sınırlı sayıda konu.
- 05Aksiyon planısorumlu, kaynak ve takvim.
- 06İzleme ritmiaylık gözden geçirme ve sapma yönetimi.
Planların Uygulanamamasının Beş Nedeni
- Öncelik sayısının fazla olması ve odağın dağılması
- Hedeflerin departman diline çevrilmemesi
- Kaynak tahsisinin plana göre değil alışkanlığa göre yapılması
- İlerlemeyi izleyecek bir ritmin kurulmaması
- Orta kademenin planın oluşumuna dahil edilmemesi
Hoshin Kanri ile Hedef Yayılımı
Hoshin Kanri, stratejik hedefleri organizasyonun her seviyesine yayan bir yöntemdir. Ayırt edici özelliği, hedeflerin tek yönlü olarak dağıtılmaması; uygulanabilirliğin aşağıdan yukarıya geri bildirimle test edilmesidir.
Bu karşılıklı müzakere sürecine catchball denir. Kurumun büyüklüğüne göre 3–6 hafta süren bu süreç, hedeflerin gerçekçi ve sahiplenilmiş hâle gelmesi için yapılan bir yatırımdır.
Uygulamada 3–5 yıllık öncelik önerilir. Öncelik sayısı arttıkça yöntem, klasik bir hedef listesine dönüşerek etkisini kaybeder.
İzleme Ritmi
| Ritim | Katılımcı | Gündem |
|---|---|---|
| Aylık | Üst yönetim | Yıllık önceliklerde ilerleme ve sapma nedenleri |
| Haftalık | Departman yönetimi | Aksiyon planı takibi ve engeller |
| Günlük | Saha ekipleri | Günlük göstergeler ve anlık sapmalar |
Planı Uygulanabilir Kılan Üç Unsur
Stratejik planların çoğu, hazırlanma kalitesinden değil uygulama mekanizmasının kurulmamasından dolayı hayata geçmez. Uygulanabilir bir planı diğerlerinden ayıran unsurlar nettir.
- 01Az sayıda öncelik — kaynak sınırlıyken çok sayıda öncelik hiçbirini öncelik yapmaz
- 02Her hedefin bir sahibi, göstergesi ve takvimi olması
- 03Düzenli gözden geçirme ritmi ve sapma hâlinde karşı önlem alınması
Sonuç ve Süreç Göstergelerini Birlikte İzlemek
Yalnızca sonuç göstergelerini izleyen kurumlar, düzeltme için genellikle çok geç kalır. Sonuç göstergesi olan biteni anlatır; süreç göstergesi ise olacak olanı önceden haber verir.
Örneğin yıllık ciro bir sonuç göstergesidir; teklif sayısı, dönüşüm oranı ve satış görüşmesi sayısı ise onu önceden haber veren süreç göstergeleridir.
| Hedef | Sonuç göstergesi | Süreç göstergesi |
|---|---|---|
| Pazar payı artışı | Ciro payı | Yeni müşteri görüşmesi |
| Teslim performansı | Zamanında teslim oranı | Plan uyum oranı |
| Kalite iyileşmesi | Müşteri şikâyeti | İç ret, ilk seferde doğru |
Yıllık Gözden Geçirme Nasıl Yapılmalı?
Yıl sonunda yapılan değerlendirme, yalnızca hedefe ulaşılıp ulaşılmadığını değil, ulaşılamadıysa nedenini ve buradan çıkan dersi de ele almalıdır.
Hedeflerin sessizce kapatılması veya geriye dönük düşürülmesi, sistemin güvenilirliğini ortadan kaldırır ve sonraki yılın planına olan inancı zayıflatır.
Bu konuda merak edilenler
Üç yıllık bir çerçeve ve yıllık uygulama planı yaygın bir yapıdır. Belirsizliğin yüksek olduğu sektörlerde çerçeve daha kısa tutulur ve daha sık gözden geçirilir.
Tek başına yeterli değildir. SWOT bir envanter üretir; strateji ise TOWS eşleştirmesiyle bu envanterden seçenek çıkarıldığında oluşur.
Strateji yayılımı yöntemidir. Az sayıda kritik hedefin tüm organizasyona tutarlı biçimde indirgenmesini ve düzenli olarak gözden geçirilmesini sağlar.
Üst kademenin 'nasıl'ı bir alt kademenin 'ne'si olur. Karşılıklı görüşme (catchball) ile hedef ve yöntemler birlikte belirlendiğinde uygulanabilirlik artar.
Aylık ilerleme değerlendirmesi ve yıllık kapsamlı gözden geçirme yaygın uygulamadır. Ritmin bozulmaması, planın canlı kalmasını sağlar.
Sapmanın nedeni analiz edilir ve karşı önlem tanımlanır. Hedefin hemen düşürülmesi veya kapatılması sistemin güvenilirliğini zedeler.
Bu konuda kurumunuza özel destek ister misiniz?
İlk görüşme ve ihtiyaç analizi ücretsizdir.