FMEA Türleri Nelerdir?
Yazar: Sabri Deniz
Yanlış FMEA türüyle başlamak, doğru soruları yanlış yerde sormak demektir.
Dört Temel FMEA Türü
| Tür | Odak | Ne zaman | Ekip ağırlığı |
|---|---|---|---|
| SFMEA (Sistem) | Alt sistemler arası etkileşim | Konsept aşaması | Sistem mühendisliği |
| DFMEA (Tasarım) | Ürün tasarımı | Tasarım aşaması | Ar-Ge |
| PFMEA (Süreç) | Üretim / montaj süreci | Proses tasarımı | Proses ve üretim |
| MFMEA (Ekipman) | Makine ve ekipman | Yatırım ve bakım planlaması | Bakım ve mühendislik |
DFMEA: Tasarım Odaklı
DFMEA, ürünün tasarımından kaynaklanabilecek hataları analiz eder. Sorduğu temel soru şudur: bu tasarım, kendisinden beklenen fonksiyonu karşılamazsa ne olur?
Analiz, ürün henüz çizim aşamasındayken yapıldığında en yüksek değeri üretir. DFMEA'nın çıktısı tasarım doğrulama planıdır.
PFMEA: Süreç Odaklı
PFMEA, üretim veya montaj sürecinden kaynaklanabilecek hatalara odaklanır. Tasarım doğru olsa bile sürecin yanlış uygulanması durumunda ne olacağını inceler.
PFMEA'nın çıktısı kontrol planıdır. Süreç akış şeması, PFMEA ve kontrol planı üçlüsünün birbiriyle tutarlı olması gerekir; denetimlerde en sık kontrol edilen noktalardan biri budur.
DFMEA'da tespit edilen bazı riskler, PFMEA'da kontrol edilmesi gereken özel karakteristiklere dönüşür. İki analiz birbirini besler.
MFMEA: Ekipman Odaklı
MFMEA, makine ve ekipman arızalarının analiz edilmesidir. TPM ve bakım planlaması çalışmalarıyla doğrudan ilişkilidir.
Yeni yatırım kararlarında ve kritik ekipmanların bakım stratejisi belirlenirken kullanılır. Çıktısı, ekipman bakım planı ve kritik yedek parça listesidir.
Hangisinden Başlanmalı?
Yeni ürün geliştirme sürecinde doğal sıra sistemden sürece doğrudur: SFMEA, DFMEA, PFMEA.
Mevcut üretimde kalite sorunları yaşayan bir tesiste ise PFMEA ile başlamak daha hızlı sonuç verir; çünkü sorunun kaynağı çoğunlukla süreç kontrolündedir.
Sistem, Tasarım ve Proses FMEA
FMEA, uygulandığı kapsama göre farklı türlere ayrılır. Her tür farklı bir soruyu yanıtlar ve farklı bir aşamada yapılır.
Sistem FMEA bileşenler arası etkileşimden doğan hataları, tasarım FMEA ürünün kendi tasarımından kaynaklı hataları, proses FMEA ise üretim ve montaj sürecinden doğan hataları inceler.
| Tür | Odak | Aşama |
|---|---|---|
| Sistem FMEA | Bileşen etkileşimleri | Kavramsal tasarım |
| DFMEA | Ürün tasarımı | Detay tasarım |
| PFMEA | Üretim süreci | Proses tasarımı |
| MFMEA | Ekipman ve makine | Yatırım öncesi |
MFMEA ve Diğer Uygulamalar
Makine FMEA (MFMEA), ekipmanın kendi arıza türlerini ve bunların üretime etkisini inceler. Yeni ekipman yatırımlarında ve bakım stratejisi belirlemede kullanılır.
Bunların dışında lojistik FMEA, hizmet FMEA ve yazılım FMEA gibi uyarlamalar da mevcuttur. Yöntemin mantığı aynıdır; yalnızca hata türü ve etki tanımları alana göre değişir.
Türler Arası Bağlantı
FMEA türleri birbirinden bağımsız değildir. Tasarımda giderilemeyen bir risk, proses tarafından kontrol altına alınmak zorundadır.
Bu bağlantı özel karakteristiklerin işaretlenmesiyle kurulur. DFMEA'da kritik olarak belirlenen karakteristikler, PFMEA'ya ve oradan kontrol planına aktarılır.
DFMEA ile PFMEA arasındaki bağ kurulmadığında, tasarımdan gelen kritik karakteristikler üretim kontrol planına yansımaz ve risk analizinin bir bölümü boşa çıkar.
Bu konuda merak edilenler
Sistem FMEA kavramsal tasarımda, DFMEA detay tasarımda, PFMEA ise proses tasarımı aşamasında yapılır. Sıra, ürün geliştirme akışını izler.
Tasarım sorumluluğu yoksa PFMEA yeterlidir. Tasarım da yapılıyorsa DFMEA eklenir. Müşteri özel şartları belirleyici olabilir.
Yeni ekipman yatırımlarında ve bakım stratejisi belirlenirken. Ekipman arıza türlerini ve üretime etkisini sistematik biçimde değerlendirir.
Benzer ürün veya proseslere ait ortak bir temel FMEA hazırlanıp her özel durum için farklılıkların eklenmesidir. Tekrarlayan analiz yükünü azaltır.
2019 el kitabı DFMEA, PFMEA ve ek olarak izleme ve sistem tepkisi için FMEA-MSR yaklaşımını kapsar.
Uygulanır. Hata türü ve etki tanımları hizmet bağlamına uyarlanır; yöntemin mantığı ve adımları aynı kalır.
Bu konuda kurumunuza özel destek ister misiniz?
İlk görüşme ve ihtiyaç analizi ücretsizdir.